Een besluit lijkt zich in Delft in twee mogelijke toestanden te bevinden: óf het wordt pas later echt besloten – een goede onderbouwing is in deze fase niet nodig, inhoudelijke discussie ongewenst; óf het is al zo goed als besloten – voor discussie is het dan te laat. Met deze manier van werken laat het college zien dat het weinig te maken heeft met de oppositie, zeker als daarnaast relevante informatie geheim wordt gehouden. Het besluit tot toetreding tot Avalex, een gemeenschappelijke regeling voor afvalverwijdering, was hier alweer een voorbeeld van.

Ook tijdens de verlengde raadsvergadering van afgelopen maandag (donderdag was het uitgelopen) moest de raad weer in beslotenheid vergaderen. Tot vlak voor de vergadering hield wethouder Koning vol dat de stukken (boekenonderzoek) niet openbaar konden zijn. Tijdens de vergadering kon de wethouder echter geen goede reden geven waarom de stukken geheim waren – de enige reden zou zijn dat er ook cijfers over Avalex en Zoetermeer in stonden. Geen reden om de gegevens over Delft geheim te houden; dat moest de wethouder ook toegeven. Te weinig, te laat, als je het mij vraagt, maar ik kon nu dus wel in het openbaar praten over onze twijfels, en de reden waarom we uiteindelijk tegen het voorstel hebben gestemd.

In het kort komt het er op neer dat de begroting van Delft voor 2007 heel ruim begroot is, waardoor er, op papier, een kostenbesparing is door mee te doen met Avalex. Daarnaast wordt de raad door de gemeenschappelijke op afstand gezet en is er minder ruimte voor eigen beleid van de gemeente.

Wel of geen kostenbesparingen?

In het tot maandagavond geheime boekenonderzoek (due diligence) staat wat er in 2005 en 2006 in Delft is uitgegeven aan afvalinzameling + reiniging, en een begroting voor 2007. Dat was, per aansluiting (ongeveer 50,000 aansluitingen) € 251 in 2005, € 238 in 2006 en begroot € 267 in 2007.

Die cijfers zijn in principe niet direct vergelijkbaar met de cijfers in het ondernemingsplan, maar uiteindelijk blijkt dat toch te gaan. Op zich zou de begroting in het ondernemingsplan ongeveer € 400,000 hoger zijn vanwege uitgestelde aankopen van materiaal, en omdat in het due diligence EZH gelden die voor de afvalverwerking niet meegeteld zijn zou de begroting in het ondernemingsplan ongeveer € 1 miljoen hoger uitvallen dan de begroting in het geheime rapport, zo wist de ambtenaar mij te vertellen. Omdat de reinigingstaken, ook ongeveer € 1 miljoen, in het due diligence rapport wel zijn meegenomen, maar in het ondernemingsplan niet zijn de cijfers uiteindelijk toch vergelijkbaar – wel zo makkelijk.

De begroting in het ondernemingsplan was € 276 per aansluiting. Zoals hierboven uitgelegd zijn deze cijfers in de praktijk redelijk te vergelijken en dat betekent dat er volgens de gemeente in 2007 € 38 per aansluiting meer aan kosten zijn dan in 2006 – een verschil van bijna € 2 miljoen per jaar, ruim 15%. Wethouder Koning zegt dat dit soort verschillen te verklaren zijn uit de onzekerheid van een begroting, maar voor de berekende besparingen van de zelfde orde van grootte geldt die onzekerheid dan ook.

Door dezelfde correcties uit te voeren die ook in het ondernemingsplan worden gedaan op de cijfers van 2006 uit het geheime rapport blijkt vervolgens dat zelfs in 2011 Delft alleen ongeveer € 1 miljoen goedkoper is dan meedoen met Avalex. Als Delft in zijn eentje een minder goed verwerkingscontract krijgt – wat natuurlijk nog maar moet blijken; Delft heeft nu goedkopere contracten dan Avalex – dan moet dat wel minstens € 1 miljoen duurder zijn dan het contract dat Avalex heeft, anders is Delft alleen goedkoper dan Avalex, nog los van de nadelen van een gemeenschappelijke regeling en de mogelijk duurdere reiniging doordat deze niet meer bij de afvalinzameling zit.